جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل سینوپتیکی بارش‌های سیلابی حوضه آبریز کیوی چای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 ، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
10.22034/gahr.2024.464504.2188
چکیده
هدف این پژوهش تحلیل سینوپتیکی سامانه‌های بارش سنگین و سیل زا در حوضه آبریز رودخانه گیوی چای واقع در شهرستان خلخال و استخراج و تحلیل سامانه‌های مؤثر در بارش سنگین با بهره‌گیری از رویکرد محیطی به گردشی می‌باشد، روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش داده‌های بارش روزانه شهرستان خلخال از ایستگاه هواشناسی سینوپتیک استان اردبیل و داده‌های دبی روزانه از منابع آب استان اردبیل اخذ گردیده و از سال ۱۹۸۷ تا سال ۲۰۲۱ که 3 روز آن دارای بارش سنگین بود استخراج گردید در این پژوهش، الگوهای گردشی اتمسفری به وجود آورنده بارش‌های سنگین در سطح زمین و در سطوح بالای اتمسفر، تشخیص داده‌شده ردیابی شدند و روزهایی که در سال‌های آماری ۱۹۸۷ تا ۲۰۲۱ دارای بارش‌های مساوی یا از ۳۰ میلی‌متر در شبانه‌روز بیشتر بودند مشخص‌شده‌اند. برای تعیین الگوهای گردشی از نقشه‌های هوای سطح زمین و همچنین نقشه‌های سطوح بالاتر تراز ۵۰۰ میلی بار، نقشه‌های امگا و نقشه‌های آب قابل بارش استفاده شد. یافته‌ها: نتیجه‌ای که از این پژوهش حاصل گردید نشان‌دهنده آن است که از نقشه‌های سطح زمین، کم‌فشارها و پرفشارها هریک از آن‌ها به طریقی در ایجاد بارش سنگین شهرستان خلخال تأثیرگذار بوده‌اند. در نقشه‌های سطوح بالای جو قرارگیری منطقه در جلوی فرود و واگرایی بالایی، اصلی‌ترین عوامل به وجود آورنده بارش‌های سنگین شهرستان خلخال در فصل‌های مختلف سال بودند. وضعیت داخلی مثل دریای سیاه و مدیترانه هم منبع تغذیه رطوبت را در منطقه موردمطالعه فراهم کرده است. علت ا صلی رخداد بارش‌های بهاره شهرستان، در نقشه‌های سطح زمین پرفشارها ودرنقشه های سطوح بالای جو قرارگیری منطقه مذکور در جلوی فرود بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Synoptic analysis of flood precipitation in Kiwi Chai catchment area

نویسندگان English

Batool Zeinali 1
Bromand Salahi 1
sahar seyedtalebie 2
1 Professor of Climatology, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده English

The aim of this research is the synoptic analysis of heavy precipitation and flooding systems in the catchment area of ​​the Givi Chai river located in Khalkhal city and the extraction and analysis of effective systems in heavy precipitation by using the environmental to circulation approach. From the synoptic meteorological station of Ardabil province and daily discharge data from the water sources of Ardabil province were obtained and extracted from 1987 to 2021, which had 3 days of heavy rainfall. In the upper levels of the atmosphere, they were detected and tracked, and the days that had precipitation equal to or greater than 30 mm per day in the statistical years 1987 to 2021 were identified. To determine circulation patterns, air maps of the earth's surface as well as maps of higher levels above 500 mbar, omega maps and precipitable water maps were used. Findings: The result obtained from this research shows that from the maps of the earth's surface, low pressures and high pressures, each of them have been influential in causing heavy rainfall in Khalkhal city. In the maps of upper atmospheric levels, the location of the region in front of descent and high divergence were the main factors causing heavy rains in Khalkhal city in different seasons of the year. The internal conditions such as the Black Sea and the Mediterranean have also provided a source of moisture in the studied area. The main reason for the occurrence of spring rains in the city was the location of the mentioned area in front of the high pressure in the maps of the earth's surface and the maps of the upper levels of the atmosphere.

کلیدواژه‌ها English

Synoptic analysis
flood precipitation
Kiwi Chai catchment area
انصاری، س. ۱۳۸۲. برسی سینوپتیکی سیستم‌های سیل زا در حوضه‌ی آبریز منطقه کهگیلویه و بویر احمد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت‌معلم تهران.
حمیدیان پور، محسن، علیجانی، بهلول، صادقی، علیرضا (۱۳۸۹)، شناسایی الگو هایه همدیدی بارش‌های شدید شمال شرق ایران، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، ۱: ۱-۱۶.
ذکی زاده او ماسالان علیا، میر بهروز؛ محمد سلیقه، محمدحسین ناصر زاده و مهدی اکبری.۱۳۹۷. تحلیل آماری ئ سینوپتیکی مؤثرترین الگوی رود باد ایجادکننده بارش‌های سنگین. مخاطرات محیط طبیعی، ۷ (۱۵): ۴۸-۳۱.
ذوالفقاری، فاطمه، استاد راهنما: استاد مشاور: صلاحی، برومند، زینالی، بتول، ۱۳۹۳. تحلیلی بر الگوهای گردشی مسبب بارش‌های سنگین استان همدان. کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی، گرایش اقلیم‌شناسی سینوپتیک دانشگاه محقق اردبیلی.
رئوفی، م.۱۳۷۶. برسی سینوپتیکی سیل در استان قم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
رضایی، پ (۱۳۸۶)، تحلیل همدیدی رخداد سیلاب در حوضه‌ی ماسوله، پژوهش‌های جغرافیایی طبیعی، شماره ۱۵۵-۱۲۶.
علیجانی، بهلول و زاهدی، مجید. (۱۳۸۱): تحلیل آماری و سینوپتیکی بارندگی آذربایجان. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره ۶۶ -۶۵. ص ۲۱۷-۲۰۲.
فروتن، م، صلاحی، ب، سبحانی، ب، ۱۳۹۹؛ تحلیل سنوپتیک الگوهای مولد سیلاب‌های بهاره حوضه‌ی آبخیز بلیخلو چای اردبیل، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای طبیعی (آب‌وهوا شناسی) گرایش سینوپتیک شهریور ۱۳۹۹.
فروتن، مهدی. صلاحی، برومند. (1402). واکاوی ارتباط بارش‌های سنگین با بادهای حدی در استان اردبیل، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 4، ص 146-128.
لشکری، حسن. ۱۳۷۵. الگوی سینوپتیکی بارش‌های شدید جنوب غرب ایران، رساله دکتری به اقلیم‌شناسی. دانشگاه تربیت مدرس.
مهر آفرین، ۱۳۸۸. تحلیل همدیدی بارش‌های سنگین استان هرمزگان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد اقلیم‌شناسی در برنامه‌ریزی محیطی، مزیدی، (استاد راهنما) دانشکده علوم انسانی دانشگاه یزد.
Akinremi,O. O. and et al. 2001. Seasonal and spatial patterns of rainfall trends on the Canadian prairies, Notes and Correspondence, 2177.
 
Robert, P. Harnack Donald, T. Jansen, Goseph, R. Cermak,”Investigation of upper-air Conditions Ocurring with Heavy Summer Rain in Utah”, International Jornal of Climatology, No. 18,PP.701-723,1998.
Romero et al. 1999 a R. Romero, C. Ramis, J.A. Guijarro Daily rainfall patterns in the spanish Mediterranean area: an objective classification Int. J. Climatol, 19 (1999), pp. 95.112.
chen. chen, C. Y. lang lin N.Ning HSu(2011), Orographic effects on localized heavy rain fall events over southwestern Taiwan on 27 and 28 june 2008 during the post-Mei-Yu Period. Atmospheric Research, No. 101,PP.;595-610.
Fujibi, F. Yamazaki, N. 2006. Long-term Chang of Heavy Precipitation and dry Weather in Japan(2004-1907). Journal of Meteorological of Japan. Vol-8. No 6. PP-1033-1046.
Wang, Z. Wu, J. Cheng, L. Liu, K. Wei, Y. M, 2018. Regional flood risk assessment via coupled fuzzy c-means clustering methods:an empirical analysis from Chinas Huaihe River Basin, Natural Hazards, 93(2):803-822.
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34
تابستان 1405
صفحه 637-651

  • تاریخ دریافت 31 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 08 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 09 مرداد 1403