جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

ارزیابی تأثیر منابع آب بر پایداری مناطق روستایی مورد: شهرستان حاجی‌آباد (استان هرمزگان)

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
1 دانشیار بخش جغرافیا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه شیراز
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستائی، دانشگاه شیراز
چکیده
آب منبع حیات و مهم‌ترین عامل پیوستگی‌های زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی سکونتگاههای انسانی است که پایداری آنها را تحت تاثیر قرار می دهد. مناطق روستائی به عنوان یکی از مهمترین سکونتگاههای روستائی در کره زمین همواره تاثیرپذیری زیادی از ویژگیهای منابع آب داشته و علاوه بر شرب، اشتغال آنها(کشاورزی) نیز به منابع آب وابستگی مستقیم دارد. . هدف این پژوهش ارزیابی تاثیرات منابع آب بر ویژگیهای پایداری مناطق روستائی در شهرستان حاجی آباد استان هرمزگان می باشد. پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی مبتنی بر روشهای میدانی و کتابخانه ای است بدین صورت که ابتدا با استفاده از آمارها و همچنین مطالعات میدانی، ویژگیهای منابع آب روستاهای مورد مطالعه بررسی و روستاهای دارای تنش آبی در فصول مختلف سال شناسائی شد، سپس پرسشنامه های مربوط به بررسی ویژگیهای پایداری روستاها در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی در روستاهای مورد مطالعه جامعه آماری تکمیل شدند. جامعه آماری پژوهش، شامل روستاهای شهرستان حاجی‌آباد استان هرمزگان می‌باشد، که در این میان، روستاهای بالای 20 خانوار به عنوان روستاهای نمونه انتخاب شده‌اند که شامل 12 روستا می‌شود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌های پرسشنامه ها از نرم افزار‌ها SPSS استفاده شد و نقشه های مختلف منطقه نیز با استفاده از نرم‌افزار Arc Gis تهیه گردید. نتایج نشان داد که پایداری مناطق روستائی مورد مطالعه، در هر سه بعد اقتصادی، اجتماعی فرهنگی و محیطی از حد متوسط بالاتر است. در همین رابطه و با استفاده از روش تحلیل واریانس نتایج نشان می‌دهد که از لحاظ وضعیت پایداری در بین روستاهای مورد مطالعه تفاوت معناداری وجود دارد. بین منابع آب با پایداری بعد اقتصادی و بعد اجتماعی فرهنگی رابطه معنادار آماری ولی بین منابع آب با پایداری محیطی روابط معنادار نمی‌باشد. به طور کلی، بین وضعیت منابع آب با پایداری روستاهای مورد مطالعه رابطه معنادار آماری وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evaluation of the impact of water resources on the sustainability of rural areas, case: Hajiabad city (Hormozgan province)

نویسندگان English

saeed negahban 1
ebrahim rastegar 2
zahra najjarzadeh 3
1 Department of Geography, shiraz university
2 Department of Geography, shiraz university
3 Department of Geography, shiraz university
چکیده English

Water is the source of life and the most important factor in the environmental, social and economic connections of human settlements, which affects their sustainability. Rural areas, as one of the most important rural settlements on the planet, have always been highly influenced by the characteristics of water resources, and in addition to drinking, their employment (agriculture) is also directly dependent on water resources. The purpose of this research is to evaluate the effects of water resources on the sustainability characteristics of rural areas in Haji Abad city, Hormozgan province. first by using statistics and field studies, the characteristics of the water resources of the studied villages were investigated and the villages with water stress in different seasons of the year were identified, Then the questionnaires related to the investigation of the sustainability characteristics of the villages in three economic, social and environmental dimensions were completed in the studied villages of the statistical population. The statistical population of the research includes the villages of Hajiabad city of Hormozgan province، In the meantime, villages with more than 20 households have been selected as sample villages, which includes 12 villages. SPSS software was used to analyze the data of the questionnaires and different maps of the region were prepared using Arc GIS software. The results showed that the stability of the studied rural areas is higher than average in all three economic, social, cultural and environmental dimensions. In this regard and using the variance analysis method, the results show that there is a significant difference in terms of the sustainability status among the studied villages. There is a statistically significant relationship between water resources and the sustainability of the economic dimension and socio-cultural dimension, but there is no significant relationship between water resources and environmental sustainability.

کلیدواژه‌ها English

impact assessment
village
Hajiabad
water resources
  • احمدی، منیژه. (1400). نقش مدیریت منابع آب کشاورزی در توسعه نواحی روستایی _ مطالعه موردی دهستان غنی بیگلو شهرستان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال دهم، شماره1.
  • افشاری، سمیرا؛ رضائی، روح اله؛ قلی زاده، حیدر؛ و شعبانعلی فمی، حسین. (1396). عوامل تعیین کننده نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب مورد مطالعه شهرستان کمیجان . فصلنامه آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، شماره 1.
  • ایرانمنش، رضا؛ جلال کمالی، نوید؛ و طیاری امید . (1398). ارزیابی شاخص کمبود منابع آب براساس جمعیت سکونتگاه‌های شهری و روستایی و اثرات تغییرات اقلیمی- مطالعه موردی شهرستان بردسیر. نشریه مدیریت شهری، شماره ۵۴. 247-231
  • بوچانی، محمدحسین؛ افراسیابی راد، محمدصادق؛ یوسفی، حسین؛ و عبادتی، ناصر. (1396). تأثیر منابع آب درتوسعه پایدار نواحی روستایی _ بخش زرزوماهری شهرستان الیگودرز. دوره 4، شماره 1، ص27-13.
  • پناهی، فاطمه .(1403). اهمیت و ابعاد مدیریت منابع آب کشاورزی در فقر زدایی روستایی. نشریه جغرافیا و روابط انسانی. دوره6، شماره 4. صص 284-270.
  • جمعه پور، محمود. (1384). نگرشی سیستمی‌به روستا و توسعة روستایی. فصلنامه روستا و توسعه، دوره ،8شماره1.
  • جهانی، مهدی؛ و محسنی، وحید. (1398). نقش مدیریت منابع آب در توسعه روستایی _ مورد مطالعه دهستان پیشکو شهرستان قاین. اولین همایش ملی راهبردهای سازگاری باکم آبی در مناطق خشک و نیمه خشک. مشهد.
  • حسام، مهدی؛ و نگهبان. سعید. (1399). بررسی روابط اجتماعی بهره برداران از منابع اب در راستایی مدیریت بهینه _مطالعه موردی نخلستان‌های بخش شرقی شهرفدامی، شهرستان داراب. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره52،شماره2.
  • حسین زاده ، جواد؛ وکاظمیه، فاطمه. (1392). جایگاه مدیریت منابع آب درتوسعه کشاورزی _ مطالعه موردی دشت تبریز. تحقیقات اقتصادو توسعه کشاورزی ایران ، شماره 3، صص 377-369
  • رسولی قادری، پریناز؛ و بلویچی. محمدجواد. (1394). مدیریت و قوانین منابع آب در ایران چالش‌ها و راهکارها. کارگاه آموزشی وسی و چهارمین گردهمایی و دومین کنگره بین المللی تخصصی علوم زمین، ایران _ تهران.
  • فداکار داورانی، محمدمهدی؛ و سام ارام، عزت اله. (1389). نقش قنات در توسعه پایدار روستایی. فصلنامه روستا و توسعه ، شماره 2 ، صفحات 167-191.
  • کفاش، حسین؛ طالشی، مصطفی؛ و رحیمی، حسین. (1397). نقش دانش بومی در پایداری منابع آب در جنوب خراسان رضوی _ مطالعه موردی شهرستان بجستان. دو فصلنامه دانش‌های بومی ایران، شماره 10، صفحات 273-223.
  • مطیعی لنگرودی، سیدحسن؛ و شمسایی، ابراهیم. (1388). توسعه و کشاورزی پایدار. انتشارات دانشگاه تهران.
  • منتظری، عبدالقیوم؛ صحنه، بهمن؛ و قانقرمه، عبدالعظیم. (1399). نقش مدیریت منابع آب در معیشت پایدار خانوارهای نواحی روستایی _ نمونه پژوهش دهستان مزرعه شمالی و جنوبی شهرستان آق قلا. فصلنامه علمی برنامه ریزی فضایی ، صص86-67
  • نصراللهی، زهرا؛ و زارعی، مهران.(1396). اولویت بندی فعالیت‌های صنعتی استان یزد با تأکید بر اهمیت منابع آب: تلفیق مدلهای داده ـ ستانده و فرایند تحلیل. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال بیست و دوم، شماره 71 ، صفحات64 _27
  • یوسفی، علی؛ خلیلیان، صادق؛ وبلالی، حمید. (1390) بررسی اهمیت راهبردی منابع آب در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی تعادل عمومی. نشریه اقتصادوتوسعه کشاورزی (علوم وصنایع کشاورزی)، جلد25، شماره 1، ص120- 109.
  • Butts, K. H. (1997). The strategic importance of water. The US Army War College Quarterly: Parameters, 27(1), 1.
  • Gowri, r. , Dey,p.& Mujumdar,p.p.(2021). A hydro-climatological outlook on the long-term availability of water resources in Cauvery river basin, Water Security, Volume, 14, 100102.
  • Ingram, H., Whiteley, J. M., & Perry, R. (2008). The importance of equity and the limits of efficiency in water resources. Water, place and equity, 1.
  • Liu, l. , Dobson,b. & Miji, a.(2022). Hierarchical systems integration for coordinated urban-rural water quality management at a catchment scale, Science of The Total Environment,volum,806, 150642.
  • LIU, x, YU, x. & YU, k.  (2012). The Current Situation and Sustainable Development of Water Resources in China, International Conference on Modern Hydraulic Engineering, 28, 522_ 526.
  • Loeza, b., Facio, j. & Ortga, j. (2021). Stochastic optimization of the water-energy- food nexus in disadvantaged rural communities to achieve the sustainable development goals, Sustainable Production and Consumption, Volume, 28, 1261_1249.
  • Monshizadeh, r. & Salehian Badi, s. (2015). The Role of Water Resources in Regional Sustainable Development Case Study: Badrood, Isfahan, Geographical Planning of Space Quarterly Journal, Vol 5, no (17).
  • Mousavizadeh, s. r, Khorrami, s.  & Bahreman, m.  (2015). Presenting a Strategic Plan of Integrated Water Resources Management by using SWOT in   Bushehr Province, International Journal of Operations and Logistics Management, 4, (1), 27_42.
  • Pahl-Wostl, C., Mostert, E., & Tàbara, D. (2008). The growing importance of social learning in water resources management and sustainability science. Ecology and society, 13(1).
  • Punjabi, b. & Johnson, c. (2019).
  • The politics of rural–urban water conflict in India: Untapping the power of institutional reform, World Development, Volume ,120, 182-192.

  • تاریخ دریافت 12 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 22 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 16 بهمن 1403