جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تبیین راهبردهای شهر هوشمند پایدار دوستدار سالمند (مطالعه موردی: شهر سمنان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
10.22034/gahr.2026.578563.2694
چکیده
سالمندی به عنوان یکی از چالش‌های اساسی چند دهه‌ی اخیر بروز پیدا کرده است و اندیشمندان و جامعه‌شناسان بزرگ از به صدا درآمدن زنگ خطر بحران سالمندی می‌گویند. آنها از پیش‌بینی افزایش چشمگیر تعداد افراد سالمند نسبت به سایر افراد در دهه‌های آینده خبر می‌دهند. سالمندان در این دوران دارای نیازهای و خواسته‌های متفاوتی با دوران قبل از سالمند شدن می‌باشند. از طرفی با پیشرفت فناوری و تکنولوژی‌های هوشمند شاهد طرح مفهوم شهر هوشمند و پس از آن شهر هوشمند پایدار هستیم و احتمالاً سالمندان نسل‌های آتی به مراتب بیشتر درگیر تکنولوژی‌های روز خواهند بود. بر این اساس این پژوهش در پی آن است تا به تبیین راهبردهای شهر هوشمند پایدار دوستدار سالمند در شهر سمنان بپردازد و اشتراکات احتمالی بین دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار را استخراج نماید. این پژوهش که از نوع کاربردی می‌باشد و روش مورد استفاده در آن توصیفی-تحلیلی است؛ برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و مطالعه اسناد موجود بهره جسته شده است و همچنین جهت تحلیل داده‌های بدست آمده از نرم افزار MAXQDA استفاده نموده است. بدین صورت که اسناد بدست آمده از منابع مختلف پس از ارزیابی اولیه وارد نرم افزار شده اند تا کدگذاری بر آنها اعمال شود. پس از پایان کدگذاری چهار عامل با زیرمعیارهای متناظر آنها استخراج گردید که معیارهای مشترک میان دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار می‌باشند. این معیارها عبارتند از: حمل و نقل هوشمند سالمندان، سلامت هوشمند سالمندان، مشارکت هوشمند سالمندان و زیرساخت‌های هوشمند و فضاهای دوستدار سالمند. این پژوهش به این نتیجه رسید که دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار دو مفهوم کاملاً جدا از هم نیستند و دارای اشتراکاتی می‌باشند که این اشتراکات بیانگر مکمل بودن این دو مفهوم می‌باشد. در پایان پژوهش، راهبردها و سیاست‌هایی جهت اجرا در شهر سمنان پیشنهاد گردیده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explaining the Strategies for a Sustainable Smart Age-Friendly City (Case Study: Semnan City)

نویسندگان English

Hadi RezaeiRad 1
Alireza Molaei 2
1 Department of Urbanism, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 PHD student of urbanism, faculty of art and architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.
چکیده English

Aging has emerged as one of the fundamental challenges of recent decades, with prominent thinkers and sociologists warning of the alarming onset of the aging crisis. They predict a significant increase in the number of elderly individuals compared to other age groups in the coming decades. The elderly have different needs and desires during this period compared to their pre-aging years. On the other hand, with the advancement of technology and smart technologies, we witness the introduction of the concept of the smart city and subsequently the sustainable smart city. It is likely that future generations of the elderly will be far more involved with modern technologies. Accordingly, this research seeks to explain the strategies for a sustainable smart age-friendly city in Semnan and to extract the possible commonalities between the concepts of an age-friendly city and a sustainable smart city. This is an applied research study that employs a descriptive-analytical method. For data collection, library research and the study of existing documents were utilized. Furthermore, the MAXQDA software was used to analyze the obtained data. In this process, documents obtained from various sources were entered into the software after an initial evaluation to undergo coding. After the coding process was completed, four factors along with their corresponding sub-criteria were extracted, which represent the common criteria between the two concepts of the age-friendly city and the sustainable smart city. These criteria are: intelligent transportation for the elderly, intelligent health for the elderly, intelligent participation of the elderly, and intelligent infrastructure along with age-friendly spaces. This research concluded that the two concepts of the age-friendly city and the sustainable smart city are not entirely separate; they share commonalities, indicating that these two concepts are complementary. In this research, strategies and policies are proposed for implementation in the city of Semnan.

کلیدواژه‌ها English

Elderly
Age-Friendly City
Sustainable Smart City
Sustainable Smart Age-Friendly City
Semnan
ابراهیمی پور، صالح؛ علیزاده، کتایون و احمدیان، محمدعلی.(1404). مروری بر پژوهش­های شهر دوستدار سالمند با روش فراتحلیل محتوا. علوم جغرافیایی،21(50):105-80.
اجلی، مهدی .(1404). شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر بر تحقق شهر هوشمند پایدار و بررسی میزان آمادگی در کلانشهر تهران. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای.6(3): 18-1.
امانی،حمیدرضا، مستان، یاسمن و لطفی، سید هادی (1397) شهر دوستدار سالمند. نشر انتخاب.
باغ اندیشه (1389). بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهر سمنان.
حاتمی، افشار، ساسانپور، فرزانه، زیپارو، آلبرتو و سلیمانی، محمد .(1400). شهر هوشمند پایدار: مفاهیم، ابعاد و شاخص­ها. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.21(60): 339-315.
خزایی، مصطفی، امانی، مجتبی و داورپناه، مسعود (1397) تحلیلی بر شهر دوستدار سالمند در ایران، جغرافیا و روابط انسانی.1(3):890-876.
رجبی جورشری مجید، امیر عضدی طوبی، سرور رحیم، توکلی نیا جمیله.(1402). ارزیابی تحقق شهر هوشمند با تاکید بر رویکرد کیفیت زندگی شهری. مورد مطالعه: منطقه ۲ شهر تهران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی،70(23): ۵۰۴-۴۸۷ ۱۰,۶۱۱۸۶/jgs.۲۳.۷۰.۴۸۷.
زرقانی، سید هادی، خوارزمی، امید علی و جوهری، لیلا (1394) ارزیابی شاخص های فضایی کالبدی شهر مشهد در راستای تبدیل شدن به شهر دوستدار سالمند. جغرافیا و آمایش شهری منطقه­ای،5(15):196-177.
زنجری، نسیبه .(1397). سالمندی خوب. موسسه راهبردهای بازنشستگی صبا.
زنگانه، احمد؛ تلخابی، حمیدرضا؛ عباس زاده سورامی، مهدی و مهآبادی پور، محمدمهدی. (1402). تحلیل عوامل مؤثر کالبدی و اجتماعی بر تحقق­پذیری شهر دوستدار سالمند مطالعه موردی: شهر ورامین. پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، 11(2):174-155. .doi.org/10.22059/JURBANGEO.2024.368274.1883
سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1335). https://amar.org.ir/population-and-housing-census.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1395). https://amar.org.ir/population-and-housing-census.
سند ملی سالمندان کشور .(1399). شورای ملی سالمندان.
شریعت، فریبا .(1391). شهر دوستدار سالمند. کلک سیمین، چاپ اول.
شیرویه‌پور، شهریار، مرتضوی، سید مرتضی و بیات، روح‌الله .(1402). ارائۀ مدل عوامل مؤثر بر توسعۀ آیندۀ شهرهای هوشمند پایدار با تأکید بر مدیریت بهینۀ انرژی. اقتصاد و برنامه ریزی شهری. 4(4):116-130. Doi: 10.22034/uep.2024.423160.1424
ضابطیان طرقی، الهام .(1402). برنامه ریزی شهری ویژه در جهت نیل به شهرهای هوشمند در ایران، (مبتنی بر بهترین تجارب جهانی و نیازسنجی بازیگران شهر هوشمند). مدیریت شهری. 71:7-22.
قنبری، ابوالفضل، اسکوئی ارس، علی و بادامچی زاده، پریناز. (1403). ارزیابی وضعیت کلان شهر تبریس با تأکید بر شاخص­های شهر دوستدار سالمند در سکونتگاه های رسمی و غیررسمی (مطالعه موردی: مناطق 2،8 و10). جامعه شناسی اقتصاد و توسعه،13(1):230-195. DOI:10.22034/jeds 2024.60738.1798.
قنبریان، شیوا، وارثی، حمیدرضا و بیک­محمدی، حسن .(1390). بررسی انتخاب مکان گذران اوقات فراغت سالمندان با تأکید بر عوامل فردی(مطالعه موردی مناطق 3 و 5 اصفهان). مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 22(2):170-1593
محمدپور، صابر، حمیدی، آرمان، یکتا لشکری، عارفه و مرتضی­پور هنده خاله، ندا (1403) امکان سنجی تحقق رویکرد محله دوستدار سالمند (مطالعه موردی: محله باقرآباد شهر رشت(، مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 5(4):56-41.
مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران .(1392). عدالت در شهر (5) شهر دوستدار سالمند.
معروفی، سمانه، زرآبادیپور، فرنوش، محمدی، فاطمه، علیزاده، احد و مطلبی، سیده آمنه. (1403). نقش پیش­بینی کننده شاخص­های شهر دوستدار سالمند در تعلق اجتماعی سالمندان شهرستان محمدیه، قزوین. سالمند، 19(3):408-398.
مهدی زاده، معین. (1398). بررسی رابطه بین شهر هوشمند و توسعه پایدار و چالش­های دستیابی به شهر هوشمند پایدار. شباک، 5(7 (پیاپی 46) )، 119-128.
موسوی حسنی، سید مصطفی. (1401). نظریه­های شهرهوشمند، جغرافیا و روابط انسانی.5(2):20-1.
موسوی، آزاده و حضرتی، سپیده . (1402). رتبه­بندی موانع رشد شهر هوشمند پایدار (موردمطالعه: شهر کرمان). فصلنامه جغرافیا و آینده­پژوهی منطقه­ای، 1(3):44-30.
موسوی، میرنجف؛ بایرامزاده، نیما؛ شهسوار، امین. (1404). تبیین وضعیت معیارهای شهر دوستدار سالمند از دیدگاه ساکنین (نمونه موردی: شهر میاندوآب). جغرافیای اجتماعی شهری،12(1):40-19. DOI: http//doi.org/10.22103/JUSG.2025.2143
نصیری هنده خاله، اسماعیل و رضا علی، منصور . (1397). بررسی تأثیر مؤلفه‌های کالبدی و اجتماعی بر تحقق‌پذیری شهر دوستدار سالمند مطالعه موردی: شهر رشت. مجله شهر پایدار، 1(4):87-73. doi: 10.22034/jsc.2019.91139.
هرندی، مینا، رفیعیان، مجتبی، صابری، حمید و شبانی، امیرحسین (1402) تدوین مدل نظری محله­ی دوستدار سالمند با تأکید بر سالمندی ماندگار در مکان، آمایش محیط، شماره 63: 49-27.
هرندی، مینا، رفیعیان، مجتبی، صابری، حمید و شبانی، امیرحسین .(1400). تدوین مدل نظری شهر دوستدار سالمند با استفاده از الگوی فراترکیب. جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای. 11(4):129-144.
Baltes, Paul B. and Smith, Jacqui (2004) 'Lifespan Psychology: From Developmental Contextualism to Developmental Biocultural Co-constructivism', Research in Human Development, 1: 3, 123 — 144. DOI: 10.1207/s15427617rhd0103_1.
Elias Bibri, Simon and Krogstie, John (2019). Generating a vision for smart sustainable cities of the future: a scholarly backcasting approach European Journal of Futures Research,7(5):1-20. https://doi.org/10.1186/s40309-019-0157-0.
Guo Jun, Huang Xiuqing, Dou Lin, Yan Mingjing, Shen Tao, Tang Weiqing and Li Jian (2022) Aging and aging-related diseases: from molecular mechanisms to interventions and treatments. Signal Transduction and Targeted Therapy. doi.org/10.1038/s41392-022-01251-0.
Kerekovska, A. and Dokova, K. (2014). POPULATION AGEING –CHALLENGES FOR THE HEALTH SERVICES. The Heath Programme of the European Union.
Orimo, Hajime, Ito, Hideki, Suzuki, Takao, Araki, Atsushi, Hosoi, Takayuki
and Sawabe, Motoji (2026) Reviewing the definition of “elderly”. Geriatr Gerontol, 6:149-158.
Singh, Shailee and Kumar, Virender (2024) Modelling the determinants for sustainable smart city through interpretive structure modelling and analytic hierarchy process. Computational Urban Science. https://doi.org/10.1007/s43762-024-00125-1.
Srikolchan, A.; Promjittiphong, C.; Losiri, C.; Dabphet, S.; Thaijongrak, N. (2025). Developing a Resource-Constrained Age-Friendly City Framework: A Mixed-Methods Study of Urban Aging in Bangkok, Thailand. Sustainability, 17, 7394. https://doi.org/10.3390/su17167394.
Suzman, Richard and Reily, Matilda White (1985) Introducing the “Oldest Old”. Health and Society, 639(2):177-186.
Teixeira, João Vitor Souza, BARACHO, Renata Maria Abrantes and SOERGEL, Dagobert (2022) Smart Cities, Sustainability, and Quality of Life A comparison of indexes and the indicators they include. 13th International Multi-Conference on Complexity, Informatics and Cybernetics. 111-118. https://doi.org/10.54808/IMCIC2022.02.111
UN Principles for Older Persons, UN General Assembly, 1991, Para. 4-16.
United Nations Human Settlements Programme (2006) United Nations.
United Nations. (2020). World Population Ageing 2019.
Victor, C. R. (2005). The Social Context of Ageing: A Textbook of Gerontology. Routledge.
World Health Organization (2007) Global Age-friendly Cities: A Guide. World Health Organization.
World Health Organization. (2015). World report on Ageing and Health.
Yadollahi, F. (2013). A Survey of the Problems of Historical Texture of Semnan City, Life Science Journal, pp283-292, 10(1s). https://www.lifesciencesite.com/lsj/life1001s/046_15023life1001s_283_292.pdf.   
Zengin Taş, Esin, Ata, Zeynep, Kırışık Sürer, Hande, Yıldız, Fatma and Aktuğ, Murat (2025) Age-Friendly City from the Perspective of City Residents: A Qualitative Study in Izmir City. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01488376.2025.2460117.

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 24 فروردین 1405