تحلیل اثرات اقتصادی- اجتماعی کاهش آب دریاچه ارومیه در روستاهای پیراشهری شهر چهاربرج با تاکید بر مهاجرت‌های فصلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، برنامه‌ریزی روستایی و سازماندهی مناطق عشایری، دانشگاه پیام نور میاندوآب و دبیر آموزش و پرورش

چکیده

دریاچه‌ها و بخصوص دریاچه‌های داخلی با وجود اینکه نقشی اساسی در اقتصاد روستایی و تثبیت فعالیت‌های کشاورزی ایفا می‌کنند، کاهش آب آنها تهدید اساسی برای پایداری جمعیت در مناطق روستایی به‌شمار می‌رود و عاملی برای بروز مهاجرت‌های روستای به‌خصوص مهاجرت نیروی کار و جوانان روستایی محسوب می‌شود. هدف تحقیق حاضر، بررسی اثرات کاهش سطح آب دریاچه اورمیّه در مهاجرت‌های فصلی پیراشهری شهر چهابربرج در شهرستان میاندوآب می‌باشد. نوع تحقیق کاربردی، روش تحقیق توصیفی- تحلیلی, روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی و جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از تحلیل عاملی و به شیوه تحلیل مولفه‌های اصلی استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق، شامل خانوارهای روستایی روستاهای پیرامون شهر چهاربرج در دهستان مرحمت‌آباد شمالی است که طبق سرشماری سال 1395، دارای 2803 خانوار و 10294 نفر جمعیت می‌باشد، طبق فرمول کوکران تعداد نمونه لازم 262 خانوار بدست آمد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، نتایج تحلیل عاملی در هشت دسته قرار گرفته و 99/66 درصد واریانس را تبیین نمودند. مهمترین عاملی‌‌های که از طریق کاهش آب دریاچه ارومیه موجب مهاجرت فصلی روستائیان شده است شامل: عامل درآمد، تسهیلات و منابع آب و خاک، عامل مدیریت، نهاده‌ها و ماشین‌آلات و عامل تنوع درآمدی و همکاری جمعی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Socio-Economic Impacts of Urmia Lake Water Reduction in Suburbs of City of Chahar Borj with Emphasis on Seasonal Migration

نویسندگان [English]

  • mohammad valaei 1
  • Kobra FathAvar 2
  • fatemeh feizi 1
1 Tabriz University
2 Master's Degree, Rural Planning and Tribal Areas Organization, Payam Noor University of Miandoab and Secretary of Education
چکیده [English]

Lakes and especially inland lakes Although they play a key role in the rural economy and the stabilization of agricultural activities, water depletion is a major threat to population sustainability in rural areas and a factor in the migration of rural areas in particular. Migration is the workforce and rural youth. The purpose of the present study was to investigate the effects of decreasing the water level of Lake Urmia on seasonal migrations of Chahar Borj town in Miandab country. The type of applied research, descriptive-analytical research method, library and field data collection method and factor analysis and principal component analysis were used for data analysis. The statistical population of the study includes rural households of villages around Chahar Borj village in North Mokmat Abad village which according to Census 1395 has 2803 households and 10294 population. The findings show that factor analysis results were classified into eight categories and explained 66.99% of the variance. The most important factors that have caused the seasonal migration of villagers through the decline of Lake Urmia include: income, water and soil resources, management, inputs and machinery, and diversification of income and collective cooperation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Migration"
  • " Lake Urmia"
  • " Factor Analysis"
  • " Chahar Borj City
1-                  افتخاری، رکن الدین عبدالرضا، نرگس، وزین، پور طاهری، مهدی و دانه­کار، افشین (1394). راهبردهای توسعه زیست سازگار با اکوسیستم تالاب براساس الگوی بوم روستا در روستاهای حاشیه تالاب­های مانکاله و لپوی زاغمرز، محیط زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، دوره 68، شماره 3؛ صص 502-505.
2-                  آستانی, سجاد؛ بهاره لرستانی، مهرداد چراغی و الهام رنجبر ضرابی. (1390). "بررسی گردشگری و اکوتوریسم در تالاب­ها به عنوان شاهکارهای خلقت"،  همایش ملی گردشگری و توسعه پایدار، دانشگاه آزاد همدان.
3-                  بارانی، وحید، پوراکرمی، محمد، فتوحی، باقر و پوراکرمی، سعید (1396). تحلیل روند خشک شدن دریاچه ارومیه و مهمترین تاثیرات آن بر سکونتگاه­های پیرامونی، مجله پژوهش­های روستایی، دوره 8، شماره 3؛ صص 441-453.
4-                  پناهی، لیلا، پیشرو، حمد الله. (1390). "بررسی عوامل موثر بر مهاجرت جوانان روستایی به شهر مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان مرودشت" فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای. سال اول. شماره 2. صص 50 – 41.
5-                  تقوایی، مسعود و بسحاق، محمد رضا.(1391). "تحلیلی بر شاخص­های توسعه­ی کشاورزی و سطح بندی شهرستان­های استان خوزستان با بهره­گیری از روش آنالیز اسکالوگرام". تحقیقات اقتصاد کشاورزی، سال چهارم. شماره 2.
6-                  چیذری، محمد، مسیب بقایی و امید نوروزی. (1385). "مهاجرت روستایی چالشی برای کشورهای در حال توسعه". فصلنامه جهاد. شماره 273 . صص292-307.
7-                  حیدری ساربان، وکیل. (1391). "بررسی عوامل موثر بر موفقیت تعاونی­های تولید روستایی(مطالعه موردی: شهرستان پارس آباد". فصلنامه نگرش­های نو در جغرافیای انسانی. سال چهارم. شماره 2. صص151-165.
8-                  سلمانی، محمد، محمد رضا، رضوانی، مهدی پور طاهری، فرزاد ویسی. (1390). "نقش مهاجرت فصلی نیروی کار در معیشت خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان سروآباد- استان کردستان)". پژوهش های جغرافیایای انسانی.شماره77. صص111-127.
9-                  سلیمی ترکمانی، حجت. (1390). "بررسی مشکل زیست محیطی دریاچه اورمیه از منظر حقوق بین الملل محیط زیست". فصلنامه راهبرد. سال بیستم. ص 202- 117.
10-              شکویی، حسین. (1388). دیدگاه­های نو درجغرافیایی شهری. تهران؛ انتشارات سمت.
11-              شمس­الدینی، علی و پروین گرجیان. (1389). "«عوامل موثر در مهاجرت روستاییان به شهرها، با تاکید بر شبکه مهاجرت مطالعه مورد: دهستان رستم دو".مجله چشم­انداز جغرافیایی. سال پنجم. شماره 11. صص 75-92.
12-              طاهر خانی، مهدی. (1382). "«توزیع جغرافیایی محصولات فرهنگی و نقش آن در مهاجرت جوانان روستایی مطالعه موردی قزوین". پژوهش­های جغرافیایی انسانی. شماره 47. ص 92.
13-              عفتی، محمد. (1383). "بررسی آثار مهاجرت فصلی مردان بر فعالیت­های زنان روستایی". فصلنامه روستا و توسعه. شماره 27. صص 41-84.
14-              علیائی، محمد صادق، پاکنیا، فرهاد، عزیزی، سمیه (1397). مطالعه و نقش سرمایه اجتماعی در احیای دریاچه ارومیه، دشت بناب، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال دهم، شماره سوم، صص 103-117.
15-              قاسمی، پروین (1397). مسکن، مهاجرت و محله­های مردمی؛ راهبردهای بقا و ارتقا در میان مهاجران کم درآمد شهری (مطالعه­ی موردی: خانواده­ی مهاجر ساکن محله­ی خزانه در تهران)، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 7، شماه 559؛ صص 523-552 .
16-              مجنونی توتاخانه، حیدی ساربان وکیل، مفرح، مجتبی (1396). بررسی اثرات خشکسالی دریاچه ارومیه بر تغییرات تاب آوری سکونتگاه­های روستایی، مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال 6، شماره 4، صص 67-89.
17-              نظری دوست، علی. (1388). حفاظت از تالاب ها؛ سازگاری با تغییرات اقلیمی، طرح حفاطت از تالاب های ایران، ویژه نامه روز جهانی تالاب ها، بولتون شماره 7.
18-              ولائی، محمد (1398). الگوسازی فضایی کاهش فقر روستایی با تاکید بر متنوع سازی اقتصادی روستایی، رساله دکتری، دانشگاه تبریز، دانشگده برنامه ریزی و علوم محیطی.
19-              ویسی، فرزاد، سلمانی، محمد و رضوانی، محمد رضا (1395). واکاوی نقش عوامل مکانی-فضایی در مهاجرت فصلی نیروی کار روستایی به شهر (مطالعه موردی: شهرستان سروآباد)، مطالعات و برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، سال یازدهم، شماره 37، صص 35-19.
20-              Bilir, M. .(2010). "Migration from rural to urban and the educational needs of adults in the process of urban transformation (The Case of Yukar Dikmen Neighborhood, Ankara)". Procedia Social and Behavioral Sciences. 9. 1781–1787.
21-              Bjarnason, T. & Thorlindsson, T. (2006). "Should I stay or should I go? Migration expectations among youth in Icelandic fishing and farming communities". Journal of Rural Studies. 4(3). 3-5.
22-              Brauw, A, Harigaya, T. .(2004). "Seasonal Migration and Improving Living Standards Vieynam". Economics Departement Working Paper. 1-34.
23-              Cavallo, Eduardo. A, and at al. (2010). "Catastrophic Natural Disasters and Economic Growth". IDB Working Paper Series IDB-WP-183. Washington. D.C.: Inter-American Development Bank.
24-              Debraw, A. (2007). Seasonal Migration and Agriculture in Vietnam. ESA Working. No. 07-04.
25-              Deshingkar, P. and Start D. (2003). Seasonal Migration for Livelihoods in India: Coping. Accumulation and Exclusion. Overseas Development Institute 111 Westminster Bridge Road London SE1 7JD UK.
26-              Deshingkar, P. and Farrington. (2009). Circular Migration and Multilocational Livelihood Strategies in Rural India. Oxford University Press.
27-              Gerard J. G. (2003). Seasonal Labour Migration in Rural Nepal: a Preliminary Overview. Overseas Development Institute 111 Westminster Bridge Road London SE1 7JD UK
28-              Görlich, D. and Trebesch, C. (2008). Seasonal Migration and Networks—Evidence on Moldova’s Labour Exodus. Kiel Institute, DOI: 10.1007/s10290-008-0139-y.
29-              Hassanzadeh, E. et al. (2012). "Determining the Main Factors in Declining the Urmia Lake Level by Using System Dynamics Modeling". Water Resour Manage. 26. 129–145.
30-              Heberfield, et al. (1999). "Seasonal Migration of Rural Labor in India". Population Research and Policy Review. vol 18. 473-489.
31-              Khosroshahi, P .(2000). The reasons of migration to Tehran. Tehran, Iran: Management and Planning Organization.
32-              M.E.F.G.I. (2009). Ministry of Environment and Forests Governme  of  India. Conservation and Survey Division, National Wetland Conservation Programme Guidelines forConservation  and Management  of Wetlands In India, India: New Delhi.
33-              Odhiambo, E, O. (2000). The Role of Rural Youth in Promoting Conservation Agriculture. In Kenya.
34-              Okólski, M. (2004). Migration Trends in Central and Eastern Europe on the Eve of the European Union Enlargement: An Overview. In A. Gorny and P. Ruspini (eds.) Migration in the New Europe: East-West Revisited. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
35-              Rao, U. (1994). Palamoor Labor: a Study of Migrant Labor in Maha Bubnagar District. Hyderbad, C.D. Deshmukh Impact Center. Council for Social Development.
36-              Sands, Q. Philippe, C. (2003). Principles of International Environmental Law. Cambridge University Press.
37-              Shahnaz, H. (2010). Rural to Urban Migration in Pakistan the Gender Perspective. Pakistan Institute of Development Economics. Working Papers 56.
38-              Singh, N. (2009). "Forum on the ‘Legal Empowerment of the Poor’ Fighting rural poverty, inequality and low productivity through legal empowerment of the poor". The Journal of Peasant Studies. 36. 4, 871–892.
39-              The Ramsar Convention on Wetlands. (2006). Designating Ramsar Sites: Ramsar Handbooks for the wise use of wetlands. 3th Edition. 110.
40-              Walters, Dan, Dan Shrubsole. (2003). "Agricultural drainage and wetland  management in Ontario". Journal of  Environmental Management. 69. 369–379.
41-              Wang, Y. (2001). What is Factor Analysis?. Stat News 48.
42-                Wetland International. (WI). 2005. http:// www.wetlands.org.