پتانسیل سنجی مناطق مستعد وقوع زمین‌لغزش در شهرستان پاوه با استفاده از روش منطق Fuzzy

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

کشور ایران به واسطه شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی از تنوع محیطی و آب و هوایی بالایی برخوردار است. این تنوع در کنار ایجاد مزیت های نسبی فراوان، افزایش پتانسیل مخاطرات طبیعی مختلفی را موجب شده است. زمین لغزش یکی از پدیده های طبیعی است که در بسیاری از نقاط جهان به وقوع می پیوندد و اغلب وقوع آن در مکانهایی که بشر اسکان دارد و به فعالیت میپردازد، خسارات مالی و جانی زیادی به همراه داشته است. ارزیابی پتانسیل وقوع پدیده زمین لغزش در مناطقی که به دلیل وضعیت جغرافیایی و سازه های انسانی مستعد لغزش می باشند ضروری می نماید. این پدیده در مناطق کوهستانی پتانسیل بیش‌تری برای وقوع دارد به همین دلیل نواحی کوهستانی غرب کشور از نظر وقوع زمین‌لغزش بسیار مستعد هستند. در این تحقیق سعی بر آن شده است تا با استفاده از مدل منطق فازی مناطق مستعد لغزش در منطقه موردمطالعه شناسایی شوند. به ‌منظور بررسی و پهنه‌بندی مناطق مساعد برای وقوع زمین‌لغزش از پارامترهای ژئومورفولوژی، زمین‌شناسی و انسانی استفاده شده است. روش کار به‌گونه‌ای است که ابتدا لایه‌های اطلاعاتی تهیه و سپس با استفاده از نظر کارشناسان به‌صورت فازی شده و قابل ‌مقایسه در آمده‌اند. در نهایت هرکدام از لایه‌ها در نرم‌افزار ARC GIS با استفاده از دستور Raster calculator با استفاده از منطق فازی با هم تلفیق شده‌اند و نقشه نهایی حاصل شده است. نتایج به دست آمده بیانگر این است که شهر پاوه به دلیل وجود خطوط گسلی، شبکه رودخانه، راه ارتباطی و شیب زیاد داری پتانسیل بالایی در جهت وقوع لغزش هستند. همچنین بخش‌های عمده‌ای از مناطق جنوب و جنوب غربی شهرستان نیز پتانسیل بالایی جهت حرکات لغزشی دارند. مجموعه-ای از عوامل فوق بیانگر پتانسیل منطقه جهت وقوع حرکات دامنه‌ای به‌خصوص لغزش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Potentiality of Areas Susceptible to Landslide Occurrence in Paveh City By Using Fuzzy Logic method

نویسندگان [English]

  • asadollah Hejazi 1
  • Samira Najafvand 2
1 Associate Professor, Department of Geomorphology, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 PhD student in Geomorphology, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Iran has high environmental and climatic diversity due to specific geographical and climatic conditions. This diversity, along with its many comparative advantages, has increased the potential for various natural hazards. Landslides are one of the natural phenomena that occur in many parts of the world and often occur in places where people reside and operate, causing considerable financial and emotional damage. Landslide is considered as one of the slider movements that can bring damage. Assessing the potential for occurrence of landslide phenomena in areas susceptible to landslides due to geographical situation and human structures. This phenomenon has more potential for occurrence in mountainous regions. For this reason, there is a high potential for mountainous regions of the west of the country for landslides. In this research, we have tried to identify areas susceptible to landslide in the study area using a fuzzy model. In order to investigate and zoning favorable areas for landslide occurrence, geomorphological, geological and human parameters. Initially, the layers of information are prepared and then fuzzy and comparable with the use of experts. Finally, each of the layers in the ARC GIS software was combined with the Raster calculator command using fuzzy logic method and the final map was obtained. The results showed that Paveh has a high potential for slippage due to fault lines, river network, communication paths and slopes. There is also a high potential for sliding motion, with major parts of the south and southwest of the city. A set of factors above indicates the potential of the region for the occurrence of sloping movements especially landslide.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mass movements
  • Landslide
  • Paveh city
  1. حسنی، قاسم : محوی، امیرحسین؛ ناصری، سیمین؛عربعلی بیک، حسین؛ یونسیان، مسعود؛ قریبی، حامد(1391)، طراحی شاخص کیفی آب­های زیرزمینی با استفاده از منطق فازی، سلامت و بهداشت اردبیل، دوره سوم، شماره 1: صص 31-18.
  2. رجایی، عبدالحمید(1382)، کاربرد ژئومورفولوژی در آمایش سرزمین و مدیریت محیط، چاپ دوم، نشر قومس، تهران.
  3. شادفر، صمد : یمانی، مجتبی(1385)، پهنه ­بندی خطر زمین­لغزش در حوضه آبخیز جلیسان با استفاده از مدل LNRF، پژوهش­های جغرافیایی، دوره 39، شماره 1، صص 62-68.
  4. علایی طالقانی، محمود: رحیم زاده، زهرا (1390)، پهنه­بندی حساسیت دامنه­ها به ناپایداری لغزش در حوضه آبخیز جوانرود با استفاده از مدل آماری دو متغیره تراکم سطح، جغرافیا و توسعه، شماره 22.
  5. علی محمدی، صفیه: پاشایی اول، عباس؛ شتابی جویباری، شعبان، پارسایی، لطف الله(1388)، ارزیابی کارایی مدل­های پهنه­بندی خطر زمین­لغزش در حوضه آبخیز سیدکلاته رامیان، پژوهش­های حفاظت آب‌ و خاک، شماره 1،ص 59.
  6. قنبرزاده، هادی : بهنیافر، ابوالفضل (1388)، پهنه­ بندی خطر زمین­ لغزش در ارتفاعات حوضه کال­شور (شهرستان نیشابور)، فضای جغرافیایی، شماره 28، صص 103-23.
  7. قنواتی، عزت اله(1390)، پهنه‌بندی خطر لغزش در حوضه جاجرود با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیا، شماره 20.
  8. محمد نژاد آروق، وحید: اصغری سراسکانرود، صیاد (1395)، ارزیابی خطر زمین لغزش با استفاده از روش های آماری در حوضه آبریز باراندوز چای ، پژوهش‌های ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی کمی، ﺳﺎل ﭼﻬﺎرم، ﺷﻤﺎره 4، ﺻﺺ: 181-191.
  9. مصفایی، جمال: اونق، جمال؛ مصدافی، منصور؛ شریعت جعفری، محسن(1388)، مقایسه کارایی مدل­های تجربی و آماری پهنه­بندی خطر زمین-لغزش، پژوهش های حفاظت آب و خاک (علوم کشاورزی و منابع طبیعی)  , دوره 16،  شماره  4، صص 4-43 .
  10. مقیمی، ابراهیم: علوی پناه، سید کاظم؛ جعفری، تیمور (1387)، ارزیابی و پهنه­بندی عوامل مؤثر در وقوع زمین­لغزش در دامنه­های شمالی آلاداغ، پژوهش­های جغرافیایی،تابستان، شماره 64.
 

  1. Blochl.; A & B, Braun.2005. Economic Assessment of Landslide Risks in the Swabian Alb. Germany Research Framework and First Results of Homeowners and Experts Surveys.Natural Hazards and Earth System Sciences, Vol. 5, PP: 389-396.
  2. Duman, T.Y., Can, T., Gokceoglu, C., Nefeslioglu, H.A. and Sonmez, H(2006)Application of logistic regression for landslide susceptibility zoning of Cekmece Area, Istanbul, Turkey, Environmental Geology, 51: 241-256
  3. Gerrard, J., Gardner, R., 2002. "Relationships between Landslid and Land Use in the Likhu Khola Drainage Basin", Middle Hills, Nepal, Mountain Research and Devlopment, Vol. 22, No. 1: 48-55.
  4. Hattanji, T., & Moriwaki, H., 2009. Morphometric analysis of relic landslides using detailed landslide distribution maps: Implications for forecasting travel distanc
  5. Komac. M., 2006. A landslide susceptibility model using the analytical hierarchy process method and multivariate statistics in per alpine Slovenia. Geomorphology, No 24, 17-28. (In Eng.)
  6. Lee, E . M. 2004 . Landslid risk assessment. London :Thomas telford. results72; Pp. 1 – 12
  7. Pradhen, B. 2010. Application of an advanced fuzzy logic model for landslide susceptibility analysis. International Journal of Computational Intelligence System. 3( 3): 370-381.
  8. Wang W., Zhang W., Xia Q., 2012, “Landslide Risk Zoning Based on Contribution Rate Weight Stack Method, International Conference on Future Energy”, Environment, and Materials.
  9. Westen ، J. Seijmonsbergen ، A.C. and Mantovani ، F., 2000 . Comparing Landslid Hazard Maps. Kluwer Academic Publishers. 26 p
10. Yalcin, A., 2008. GIS-based landslide susceptibility mapping using analytical hierarchy Process and bivariate statistics in Ardesen (Turkey): Comparisons of and confirmations. Journal of Catena, No:22

11. Zhang F.L., 2007. Study on landslide susceptibility mapping based on GIS and with bivariate statistics. A case study in London area highway 212. Science paper online.