ارزیابی وضعیت خدمات گردشگری استان فارس با تلفیق تکنیک‌های چند معیاره سلسله مراتبی فولر و TODIM

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

یکی از اصول مهم و اساسی در بازاریابی، عرضه خدمات بهینه به مشتریان می‌باشد و مکان عرضه این خدمات در کنار توزیع متعادل و منطقی آن‌ها نقش مهمی در رضایت مشتریان ایفا می‌کند. این موضوع در خصوص خدمات گردشگری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و لزوم به کارگیری از داده‌ها و ابزارهای مکان مبنا برای رسیدن به این مقصود احساس می‌شود. در واقع خدمات گردشگری کارا و مطلوب و توزیع بهینه و متناسب آن، به صورت مستقیم منجر به افزایش درآمد، مدت ماندگاری و در نهایت افزایش رضایت گردشگران می‌شود و انگیزه بازدید مجدد گردشگران از مقصد مورد نظر را بالا می‌برد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی وضعیت خدمات و تسهیلاتو جاذبه‌های گردشگری استان فارس به منظور تعیین مناطق بهینه خدمات گردشگری می‌باشد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. به همین منظور در ابتدا با استفاده از فن دلفی معیارهای خدمات گردشگری تعیین شده است و سپس با استفاده از روش سلسله مراتبی فولر معیارهای مربوطه وزن‌دهی شدند و در ادامه از روش رتبه‌بندی تودیم به منظور پهنه‌های بهینه خدمات گردشگری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشاندهنده آن است که قلمرو تحقیق با توجه به جاذبه‌های گردشگری متعدد دارای توزیع نامتعادل و نامناسب از لحاظ دسترسی به خدمات گردشگری می‌باشند و بخش‌های سیاسی ماهور میلانی، کوهمره، کنارتخته، پاسارگاد، بوانات، داراب، اوز، ایزد خواست و ... در اولویت از لحاظ توسعه قرار دارند و مناطق مرکزی استان فارس مانند شیراز، مرودشت، کازرون، دشمن زیاری و ... از خدمات بهتر و مناسب‌تری به نسبت دیگر مناطق برخوردار می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of the status of tourism services in Fars province with integrating Fuller hierarchical and TODIM Multi-criteria techniques

نویسندگان [English]

  • Qadir Ashournejad 1
  • Hassan Behnammorshedi 2
1 Uni. of Tehran, Faculty of Geography, Dep. of RS & GIS Tehran, Iran
2 PhD Student of Geography and Urban Planning, Tarbiat Modares University.
چکیده [English]

One of the basic pillars in respect tourist attraction and satisfaction is the presentation of optimal services to tourists, because the establishment of every element in a specific spatial-structural position from the surface of place is subject to specific mechanisms and if it is observed, it will lead to success and efficiency of that element at the same specific place. So from this perspective, optimal access to tourist services can bring about the best efficiency for tourists and prevent their unnecessary replacement and mobility. This in turn will make saving in time, cost and provides tourists’ satisfactions. As Fars Province of Iran has many tourism sites and annually, a great number of tourists from far and close areas are attracted by these attractions, so that in this research in order to achieve the optimal tourism services, first the Delphi method was used to obtain the research standards. Then, using the hierarchical method of Fuller, the standards were given weight and finally, employing the TODIM ranking method, the optimal scope of touristic services was specified. The results of the research show that the research realm with regard to diverse tourist services has an unbalanced and inappropriate distribution from the viewpoint of access to tourist services. Furthermore, the areas of Mahoor Milani, Koohmareh, Kenar Takhteh, Pasragad, Bavanat, Darab, Ooz, Izad Khast and... Have priority as far as development is concerned. Also, the central regions of Fars Province such as Shiraz, Marvdasht, Kazeroon, Doshman Ziyari and … enjoy better and more suitable services as compared with other regions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism services
  • Fuller triangular
  • TODIM method
  • Fars province
  1. سلام، علی اکبر (1380)، برنامه‌ریزی بازاریابی، چاپ نشر و پژوهش‌های بازرگانی، ص 278.
  2. انسکپیپ، ادوارد (1999). برنامه‌ریزی گردشگری: رویکردی یکپارچه و پایدار به برنامه ریزی و توسعه گردشگری، ترجمه: محمود حسن‌پور (1395)، ناشر، مهکامه، تهران.
  3. ایمانی جاجرمی، حسین. (1379). آشنایی با روش دلفی و کاربرد آن در تصمیم‌گیری. فصلنامه مدیریت شهری، شماره 1، ص 35-9.
  4. بهنام مرشدی، حسن. (1391). برنامه‌ریزی فضایی خدمات گردشگری استان فارس (نمونه موردی: محورهای اصلی استان فارس). پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی توریسم با راهنمایی دکتر حسنعلی فرجی سبکبار، دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا، زمستان 1391.
  5. پاپلی‌یزدی، محمد حسین و سقایی، مهدی. (1382). گردشگری و تبارشناسی. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 68. صص49-24.
  6. تقوایی، مسعود و اکبری، محمود. (1388). مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی و مدیریت گردشگری شهری. انتشارات پیام علوی، اصفهان، 262 صفحه.
  7. تقوایی، مسعود و سید رامین غفاری. (1389). برنامه ریزی فضایی در توسعه صنعت گردشگری، مطالعه موردی: استان چهارمحال بختیاری، محور بازفت. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، (1)25، 100-79.
  8. جان لی (1378)، گردشگری و توسعه در جهان سوم، ترجمه افتخاری، الف و صالحی، م، انتشارات تحقیقات بازرگانی.
  9. رستمی، مسلم.، بهمن‌اورامانی، مظفر و خانه‌باد، ناصر. (1390). تحلیل پراکنش فضایی پارک‌های منطقه یک شهر کرمانشاه با استفاده از GIS. چشم انداز جغرافیایی (مطالعات انسانی)، (15)6، صص 69-50.

10. زاهدی، شمس السادات. (1385). مبانی توریسم و اکوتوریسم پایدار. تهران، دانشگاه علامه.

11. سرایی، محمدحسین؛ مویدفر، سعیده و بیرانوندزاده، مریم. (1389). صنعت گردشگری گامی نو در جهت توسعه‌ی منطقه‌ای. مجموعه مقالات چهارمین کنگره جغرافیدانان جهان اسلام، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 27-25 فروردین: 16-1.

12. سمیعی، علی و رئیسی، ابراهیم. (1379)، ارزیابی چند معیاره پروژه‌های منابع آب از دیدگاه توسعه پایدار در ایران. چهارمین کنفرانس سد سازی.

13. سید‌علی‌پور، سیدخلیل و اقبالی، ناصر. (1390). نقش جاذبه‌های اکوتوریستی، فرهنگی و تاریخی در توسعه گردشگری استان سمنان، مجله فضای گردشگری، (1)1، ص 61-41.

14. طالقانی، محمد.؛ فتاحی، سارا (1384). کیفیت خدمات گردشگری و اهمیت آن در جلب رضایت گردشگر؛ مدیریت، (99-100)، 63-56.

15. علی احمدی، علیرضا و بهیار داعی (1376)، کاربرد روش دلفی در تعیین اولویت اهداف استراتژیک سازمانها ، مجموعه مقالات پنجمین همایش دانشجویی مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.

16. غفاری، سید‌رامین؛ مرادی، محمود و نیک­بخت، داوود (1390). سطح‌بندی و برنامه‌ریزی فضاهای گردشگری روستایی بخش مرکزی شهرستان بویراحمد. مطالعاتوپژوهش‌هایشهریومنطقه‌ای. (11)3، صص 118-97.

17. فتحی واجاره‌گاه، کورش. (1381). نیازسنجی آمورزشی، الگوها و فنون، آییژ، تهران.

18. فرجی‌سبکبار، حسنعلی؛ رضوانی، محمد رضا؛ بهنام مرشدی، حسن و روستا، حسین. (1393). سطح‌بندی فضایی محورهای گردشگری استان فارس بر مبنای خدمات و تسهیلات گردشگری. پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، دورۀ 46، شمارۀ‎ 3، صص 582 – 561.

19. قدرت نما، قهرمان. (1372). ارزیابی‌های چند معیاری در طرحهای توسعه منابع آب،  آبوتوسعه، شماره 2،  23-11.

20. کاظمی، مهدی (1387)، مدیریت گردشگری، انتشارات سمت، ص 272.

21. کاظمی، مهدی. (1387). تحلیل ادراک شهروندان زاهدانی در توسعه گردشگری چابهار. جغرافیا و توسعه، 16 (12)، صص 100-81.

22. کاظمی‌ازغندی، سیمین. (1390). سازماندهی فضایی مقصد‌های گردشگری در مقیاس ناحیه‌ای، شهرستان طرقبه شاندیز، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد به راهنمایی دکتر محمود ضیایی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده مدیریت و حسابداری.

23. مستوفی الممالکی، رضا و فرمانی، سکینه (1388). ارزیابی کیفیت خدمات جهانگردی درواحدهای اقامتی و هتل‌های شهر شیراز. فصلنامه جغرافیا و مطالعت محیطی، سال اول، پیش شماره دو، 44-35.

24. موسی‌وند، جعفر و ساسان‌پور، جعفر. (1390). ارزیابی نقش زیر ساخت‌های شهری جهت تعیین قطب گردشگری با استفاده از مدل‌های TOPSIS و AHP (مطالعه موردی: استان مازندران). فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، (1)1، 65-82.

25. مولائی هشتجین، نصراله؛ راضی، سید حبیب؛ و حسن‌پور، رضا. (1389). راهکارهای ارائه بهینه تامین خدمات ایمنی و آتش‌نشانی در روستاهای کشور (مطالعه موردی: دهستان طاهرگوراب، شهرستان صومعه سرا، کیلان). مدیریت شهری، شماره 25، ص 128-115.

26. Aboolian, R., Berman, O., Krass, D. (2007). Competitive Facility Location and Design Problem. Operational Research. Vol. 182. PP: 40-62.

27. Baťa, Robert. Obršálová, Ilona. (2009). Sustainable Environment Indicators and Possibilities of Their Aggregation by Means Of Petri Nets. Recent Advances in Environment, Ecosystems and Development.P147-152.

28. Brans Jp & Mareschal B. (1990). The PROM′ETH′EE Methods for Mcdm, the Promcalc Gaia and Bandadviser Software. In: Readings in Multiple Criteria Decision Aid (Edited By C.A. Bana E Costa), Chapter 2. Berlin: Springer Verlag, 216–252.

29. Carlos Francisco Simões Gomes Et Al (2009). a Comparative Decision Analysis with Thor and TODIM: Rental Evaluation in Volta Redonda. Rev. Tecnol. Fortaleza, V.30, N.1, P.7-11, Jun.

30. Crosby, A.l. (1993). Measuring customer satisfaction.in e.e.scheming, w.f. Christopher (eds), the service quality handbook. New York: amacom.

31. Dreage, D. (1999). Destination Place Planning and Design. Annals of Tourism Research. Vol. 26, No. 4, 772-791.

32. Fourie, Johan & Santana-Gallego, María. (2011). The impact of mega-sport events on tourist arrivals, Tourism Management, xxx, PP: 1- 7.

33. Giriwati. Novi Sunu Sri., Riken, Homma., & Kazuhisa. Iki., )2013(. Designing a tourism space in a city context for social sustainability, The sustainable city VIII, Vol 1, pp. 165-176.

34. Gomes Lfam & Maranh˜a O Fjc. (2008). An Explorac. ˜ao De G′As Natural Em Mexilh˜ao: An′Alise Multicrit′Erio Pelo M′Etodo TODIM. Pesquisa Operacional, 28(3): 491–509.

35. Gomes Lfam & Rangel Lad. )2009(. An Application of the TODIM Method to the Multicriteria Rental Evaluation of Residential Properties. European Journal of Operational Research, 193(1): 204–211.

36. Guun, Clare. A. and Var, Turgut. (2002). Tourism planning: basic, concepts, cases. (4th). New York. Routledge

37. Helen M. Moshkovich Et Al. (2012). Influence of Models and Scales on the Ranking of Multiattribute Alternatives. Brazilian Operations Research Society, 32(3): 523-542.

38. Hua Guo-Mei. (2016). Tourism Route Design and Optimization Based on Heuristic Algorithm. Published in: Measuring Technology and Mechatronics Automation (ICMTMA), Eighth International Conference on. Macau, China.

39. Inskeep, Edward. (1991). Tourism planning: an integrated and sustainable development approach, van no strand Reinhold, New York.

40. Jablonský, Josef. (2009). Software Support for Multiple Criteria Decision Making Problems. Management Information Systems, Vol. 4 (2009), No. 2, pp. 029-034.

41. Kaphle, Isha. (2006). evaluating people’s accessibility to public parks using Geographic Information Systems: A case study in Ames, Iowa, Iowa State University.

42. Kennedy HP. (2004). Enhancing Delphi research: methods and results. J Adv Nurs 2004 Mar; 45(5): 504-11.

43. Kravka, Miroslav. (2012). Colloquium on Landscape Management. Brno, Czech Republic. Mendel University. Brno, 3 February 2012.

44. Luiz Flavio Autran Monteiro Gomes ET AL. (2013). Behavioral Multi-Criteria Decision Analysis: The TODIM Method with Criteria Interactions. Springer Science& Business Media New. Ann Oper Res. DOI 10.1007/S10479-013-1345-0. PP 2-18.

45. Mcintosh, Robert, Geoldner, Charles Rand Rirchie, Brent. (1995). Tourism, Principles, practices, philosophies, united states of merica.

46. Middleton, v., 1994, marketing in Travel and Tourism, Butterworth Heinemann oxford, pp.11.

47. Paszek L., Gurecký, J., & Mold_Ík, P. (2008). Determination of Criteria Weights in Terms Of Computer Software. Advances in Electrical and Electronic Engineering.P154-157.

48. Perzina, Radomir. Ramik, Jaroslav. (2012). Dame- Microsoft Excel Add-In For Solving Multicriteria Decision Problems with Scenarios, Proceedings of 30th International Conference Mathematical Methods in Economics.p697-702.

49. Porhinčák, Milan. Eštoková, Adriana. (2012). Process of Selection of Building Materials towards Sustainable Development. Chemical Engineering Transactiions.P547-552.

50. Powell C.  .(2003)The Delphi technique: myths and realities. J Adv Nurs 2003 Feb; 41(4): 376-382.

51. Redondoa, J., Fernándezb, J., Garcíaa, I., Ortigosaa, P. (2008). Parallel Algorithms for Continuous Competitive Location Problems. Optimization Methods and Software. Vol. 23. 779-791.

52. Roy B & Bouyssou D. (1993). Aide Multicrit`Ere `A La D′Ecision: Methods ET CAS. Paris: Economica.

53. Sessa, Alberto., 1983, elements of tourism economics, Rome: Catal.