اثرات استفاده از دوچرخه در حمل‌ونقل پایدار شهری مطالعه موردی: شهر میاندوآب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه خوارزمی

2 دانشگاه تبریز

3 دانشگاه آزاد اسلامی تبریز

چکیده

حمل ونقل مبتنی بر وسایل نقلیه موتوری، طیف گسترده‌ای از اثرات منفی بر جامعه و محیط‌زیست دارد که می‌توان به آلودگی‌های هوا، صوتی، ترافیک سنگین، افزایش تصادفات و اختصاص زمین‌های ارزشمند شهری به خیابان‌ها و جاده‌ها و پارکینگ خودروها اشاره کرد. از راهکارهای حمل‌ونقل همساز با محیط‌زیست و پایدار استفاده از دوچرخه در سفرهای درون‌شهری در کنار سایر شیوه‌های حمل‌ونقل عمومی و شخصی است. حمل‌و‌نقل پایدار شهری در واقع حرکت روان وسایل نقلیه، مردم و کالاهاست که مستلزم آسایش مردم و پایداری محیط با مطلوب‌ترین هزینه و تلاش است. این تحقیق به بررسی اثرات استفاده از دوچرخه در حمل‌ونقل پایدار شهری می‌پردازد. ماهیت روش آن توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها با مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی (تکنیک پرسشنامه و مصاحبه) جمع‌آوری شد. روایی ابزار، صوری و سطح پایایی آن با آلفای کرونباخ 835/0 بدست آمد. قلمرو مکانی و جامعه آماری تحقیق شهر میاندوآب است. حجم نمونه با استفاده از فرمول اصلاح‌شده کوکران 165 نفر از بین 41459 خانوار شهر (سرشماری 1395) بدست آمد. افراد نمونه با روش‌های هدفمند (گلوله‌برفی و روش متواتر نظری) انتخاب شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش‌های کمی و در نرم‌افزار spss صورت گرفت. نتایج نشان داد؛ استفاده از دوچرخه در سفرهای درون شهری در شهر دوچرخه ایران (میاندوآب) امری پذیرفته شده بوده و نزدیک به یک قرن قدمت دارد. 73/39 درصد سفرهای درون شهری با این وسیله نقلیه غیرموتوری انجام می‌گیرد. بین استفاده از دوچرخه توسط شهروندان میاندوآبی و ابعاد حمل‌و‌نقل پایدار )تلطیف ترافیک و دسترسی، اقتصادی، محیطی و اجتماعی) در سطح آلفای 01/0 رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. شاخص تلطیف ترافیک و دسترسی با میزان تاثیر کلی 786/0 بیشترین تاثیر را در ایجاد سیستم حمل‌ونقل شهری پایدار در شهر میاندوآب ایفا می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effects of bicycle use on sustainable urban transport Case Study: Miandoab City

نویسندگان [English]

  • reza rezamanafiazar 1
  • mohammad valaei 2
  • ٍEivas Amini Govaghlo 1
  • Babak Nezhad Bahman 3
1 kharazmi University
2 Tabriz University
3 Islamic Azad university.Tabriz branch
چکیده [English]

Transportation based on motor vehicles has a wide range of negative effects on society and environment that can mention to air pollution, noise pollution, heavy traffic, increase number of accidents and the allocation of urban valuable lands to the streets, roads and car parkings. One of the transportation strategies that is compatible with sustainable environment is using of bicycle in commuters (urban Commuters) along with other means of public and private transportation. In fact, Sustainable urban transportation is the smooth movement of vehicles, people, and goods that require the peace of people and sustainable environment with the most desirable cost and attempt. This research studies the effect of using of bicycle on sustainable urban transportation. The nature of this research is analytical-descriptive and the data were collected by library studies and field survey (questionnaire and interview).The validity of the instrument is formal and its reliability is obtained by Cronbach's alpha 0.835. The place of research is Miandoab and the participants are from Miandoab that among 41459 urban households, 165 people were selected (census 2017). The participants were selected by purposive methods (snowball and successive theoretical method). Data analysis was done by qualitative methods and SPSS software. The results indicate that using of bicycle in commuters in bicycle city of Iran (Miandoab) is an accepted issue and its oldness is close to one century 39.73 percent of urban Commuters is being done with non-motorized vehicles. There is a positive and significant relationship between the using of bicycle by Miandoabian citizens and sustainable transportation dimensions (Economy, environmental, decrease of traffic, availability, and social) at alpha level 0.01. The index of traffic reduction and availability play an important rule with the effect 0.786 on making of sustainable urban transportation system in Miandoab city

کلیدواژه‌ها [English]

  • sustainable transportation"
  • " bicycle"
  • " Miandoab city

- احمدی، مهری و محرم­نژاد، ناصر ( 1385)، بررسی اطلاعات آماری ترافیک تهران براساس شاخص­های حمل­ونقل پایدار شهری، هفتمین کنفرانس مهندسی حمل­ونقل و ترافیک ایران، تهران

- استروفسکی، واتسلاو " شهرسازی معاصر ( از نخستین سرچشمه­ها تا منشور آتن) " ترجمه لادن اعتضادی ( 1372)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

- امان پور، سعید، علیزاده، مهدی، پرویزیان، علیرضا و احمدی هاجر (1395)، مکان گزینی مسیرهای دوچرخه سواری کلانشهعر اهواز، فصلنامه جغرافیا و مخاطرات محیطی، سال 5، شماره 19.

- آل ابراهیم، پیمان (1381)، تدوین فرآیند گسترش دوچرخه سواری در شهرها با نگاه خاص به برنامه ریزی کالبدی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علم وصنعت، دانشکده معماری وشهرسازی

- تفضلی، محمدسروش و سیدمحمد سیدحسینی و مهدی نبی­زاده (1390 )،  اولویت­بندی سیاست­های عمده­ی حمل­ونقل پایدار براساس اثربخشی در هریک از ابعاد سه­گانه­ی توسعه پایدار و براساس ترکیب سه بعد، یازدهمین کنفرانس بین­المللی مهندسی حمل­ونقل و ترافیک، تهران.

- تقوایی، مسعود و فتحی و عفت (1390)، معیارهای مکان گزینی و طراحی مسیرهای دوچرخه سواری (با تاکید بر اصفهان). جامعه شناسی کاربردی، سال 22، پیاپی 43، شماره 3، صص 152-135.

- تندیسه، م. و رضایی، م.ر. (1392)، برنامه­ریزی راهبردی حمل­ونقل پایدار شهری در کلانشهرهای ایران (مطالعه موردی: مشهد)، مهندسی حمل­ونقل، سال 5، شماره یک، صص 1- 18.

- جهانشاه لو، لعیا، امینی،  الهام (1385)، برنامه ریزی شهری و نقش آن در دستیابی به حمل و نقل پایدار شهری، هفتمین کنفیرانس مهندسی حمل و نقل و ترافیک ایران، تهران.

- حبیبیان، میقات، هامونی، پرهام و حق شناس، پریسا (1396)، تعیین بهترین مسیر احداث خط دوچرخه سواری با رویکرد حمل و نقل پایدار مطالعه موردی: منطقه 1 شهر شیراز، نشریه مهندسی عمران امیر کبیر، دوره 49، شماره 3، صص 593-602.

- حیدری اناری، ع. و شجاعی، ا. ع، (1396)، رتبه بندی مدهای مختلف حمل و نقل مسافری درون شهری به کمک روش تاپسیس، پژوهشنامه حمل­ونقل، دوره 14، شماره 3، پیاپی 52، صص 159- 167.

- رمضانیان، محمدرحیم.، اسماعیل­پور اشکاء. و نبی­زاده، ساره (1393)، ارزیابی پایداری سیستم­های حمل­ونقل شهری (مطالعه موردی: شهر رشت)، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری. شماره 8، صص 17- 30.

- رهنما، محمد رحیم و عبادی نیا (1393)، تحلیل پایدار حمل و نقل شهر مشهد با استفاده از روش جاپاری بوم شناختی، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 11، صص 105-93.

- زیاری، کرامت الله. (1381)، برنامه­ریزی کاربری اراضی شهری، یزد، انتشارات دانشگاه یزد.

- عسکری، محسن و رحیمی، محمود (1396)، بررسی میزان پذیرش اجتماعی استفاده از دوچرخه در سطح کلانشهرها، مطالعه موردی: کلانشهر تهران، جامعه شناسی کاربردی، سال 28، پیاپی (65)، شماره اول، صص 185-206.

- عسگری طورزنی، عطیه و حبیبیان، میقات (1395)، شناسایی سیاستهای موثر بر سیستم اشتراک دوچرخه در شهر تهران. نشریه مهندسی حمل و نقل، سال 7، شماره 3.

- قائدرحمتی صفر، خادم­الحسینی احمد و قشقایی نژاد راضیه (1389)، بررسی راه کار کاهش حجم ترافیک شهری به وسیله ایجاد مسیرهای ویژه دوچرخه سواری مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر شیراز، فصلنامه آمایش محیط، دوره 3، شماره 8، صص 1- 19.

- مرکز ملی آمار ایران (1390)، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان میاندوآب 1390، تهران.

- مرکز ملی آمار ایران (1395)، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان میاندوآب 1395، تهران.

- موسوی، م.ن. (1391)، شکل پایدار شهر و عدالت اجتماعی، نمونه موردی شهر میاندوآب، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 80، صص 177- 192

- مهندسین مشاور گذرراه، (1384)، تسهیلات دوچرخه سواری، مبانی و معیارهای فنی برنامه ریزی، طراحی و بهره برداری، معاونت آموزش سازمان حمل ونقل و ترافیک تهران، ص54.

- Chin Lin A. & Loftis, K. (2005), “Mixing quantitative and qualitative methods in political science, a primer”, paper presented at the annual meeting of the American political science association, available at: www.allacademic.com/metaP4197.

- Design,  A.P. (2012), “Los Angeles Bicycle Master Plan”, Los Angeles, 2012.

- Ferna´ndez-H., A. Jara-Dı´az, S. Monzo´n, A. (2014), “Modeling bicycle use intention: the role of perceptions”, Transportation, Volume 43, Issue 1, pp 1–23.

- Heinen, E. Van Wee, B. Maat, K. (2009) “Commuting by Bicycle: An Overview of the Literature”, Transport Reviews: A Transnational Transdisciplinary Journal,  vol 30. No 1. pp 59-96.

- Labib, S. M., Mohiuddin, H., & Shakil, S. H. (2013), “Transport Sustainability of Dhaka: A Measure of Ecological Footprint and Means for Sustainable Transportation System”, Journal of Bangladesh Institute of Planners, pp 137-147.

- Oja, P., Titze, S., Bauman, A., de Geus,  Krenn,  B. P., Reger-Nash,  B.,  Kohlberger,  T. (2011), “Health benefits of cycling: A systematic review”,  Scandinavian  Journal  of  Medicine  and  Science in Sports, Vol 4, pp 496-509.

- Piatkowski, D. P., Marshall, W. E. (2015), “Not all prospective bicyclists are created equal: The role of attitudes, socio-demographics, and the built environment in bicycle commuting”, Travel Behaviour and Society , Vol 2, Issue 3, pp 166-173.

- Rogat, J., Dhar, S., Joshi, R., Mahadevia, D. and Carlos, M. J. (2015), “Sustainable Transport: BRT experiences from Mexico and India”, WIREs Energy and Environment, Vol 4, Issue 6, pp 546- 574. 

- Roman, M., Monika, R. )2014(, “Bicycle Transport as an Opportunity to Develop Urban Tourism Warsaw Example”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol 151, pp 295 – 301.

- Stehlin, J. (2013), “Regulating Inclusion: Spatial Form, Social Process, and the Normalization of Cycling Practice in the USA”, Journal of  Mobilities, Vol 9, No 1, pp 21-41.

- Sustainable Transportation, government of Canada, Canada, (2013),  ttp://www.ec.gc.ca/air/default.asp?lang=En&n=1036DBDC-1, 7/2/2013.

- Tashakkori, A. and Teddlie, C. (2010), “Handbook of mixed methods in social & behavavioral reaserch”, Thousand Oaks, Sag publications

- Tiwari, G. (1999), “Towards a sustainable urban transport system: Planning for non –motorized vehicles in cities”, Transport and Communications Bulletin for Asia and the Pacific, 68, pp 49-66.

- Transport Canada. (2011) Active Transportation in Canada, a resource and planning guide, Environmental Initiatives Group, available at: www.tc.gc.ca/media/documents/programs/atg e.pdf

- Willis, D. Manaugh, K. El-Geneidy, A. (2013). “Cycling Under Influence: Summarizing the influence of attitudes, habits, social environments and perceptions on cycling for transportation”, 92nd Transportation Research Board Annual Meeting, Washington D.C., USA.

- Zhou, J. (2012), “Sustainable transportation in the US: A review of proposals, policies, and programs since 2000”, Frontiers of Architectural Research, Vo;1, No 2, pp 150-165.